PRAWO

"Niech się mury pną do góry..."

O prawie budowlanym przeciętny Kowalski nie wie nic, bo zazwyczaj niewiele ma z nim do czynienia. Sytuacja się jednak zmienia, kiedy to Kowalskiemu zamarzy się własny dom. Bo aby go wybudować, trzeba się najpierw przygotować do zmierzenia się z wieloma problemami i jak to często bywa, większość z nich będą stanowiły przepisy.

Minister budownictwa szykuje jednak zmiany ustawy o prawie budowlanym. Jeśli wierzyć zapewnieniom, nowelizacja ma być korzystna przede wszystkim dla inwestorów. W końcu do EURO 2012 coraz bliżej...

Z uzasadnienia do projektu zmian w ustawie dowiedzieć się można, iż wcześniejsze liczne nowelizacje spowodowały, że obecnie obowiązująca ustawa "Prawo budowlane", kłóci się z rzeczywistością, bo zamiast regulować rynek budowlany, jedynie go blokuje. Nie zapewnia tym samym sprawnego przebiegu procesu budowlanego. Nowa ustawa ma więc uporządkować sprawy związane z przygotowaniem i realizacją inwestycji oraz zająć się kwestią utrzymania istniejących już obiektów budowlanych.

Budowlany wiatr zmian

Pierwszym celem nowego prawa budowlanego ma być zagwarantowanie bezpieczeństwa w szeroko pojętym procesie budowlanym. Oznacza to, że kontroli będą podlegały nie tylko obiekty w budowie, ale także już wybudowane czy też te, które trzeba rozebrać. Rzetelna kontrola budynków oddanych do użytku wydaje się bardzo potrzebna - najwyraźniej tragedia w Katowicach otworzyła ustawodawcom oczy. Istnieją także plany, by ograniczyć zakres samej ustawy, zwłaszcza zaś zakres wydawanych na jej podstawie rozporządzeń do materii ściśle normatywnej.

Kolejnym celem jest ustalenie przyjaznych inwestorom procedur lokalizacji obiektów budowlanych. W ten sposób zapewne ustawodawca pragnie zachęcić inwestorów, aby inwestowali w kolejne budynki. Istotnym, nie tylko dla dużych inwestorów, ale także dla osób prywatnych, jest uproszczenie procedur administracyjnych poprzedzających rozpoczęcie robót budowlanych, a to kolejna zapowiadana zmiana.

W planach istnieje także ograniczenie zakresu ingerencji organów administracji publicznej w proces budowlany jedynie do przypadków naruszenia prawa lub interesu publicznego w tym procesie. Czyżby miało to oznaczać, że "życzliwy" sąsiad nie będzie mógł już tak łatwo napuszczać na nas kontroli budowlanych? Zmiany w ustawie mają także poszerzyć uprawnienia oraz zwiększyć odpowiedzialność uczestników procesu budowlanego. Nowelizacja miałaby więc podnieść sprawność działania organów nadzoru budowlanego.

Nie wszystkie jednak rozwiązania funkcjonujące na polskim rynku budowlanym są złe. Celem zbliżających się zmian ma być bowiem podtrzymanie sprawdzonych w praktyce rozwiązań obowiązującego obecnie prawa budowlanego.

Budujemy stadiony

Nowa ustawa ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2009 roku. Projekt zakłada jednak wcześniejsze wprowadzenie przepisów rozdziału o "inwestycjach koniecznych". Zapewne po to, aby zdążyć na czas, gdy do Polski zjadą się kibice z całej Europy.

Do projektu ustawy o prawie budowlanym został zatem wprowadzony rozdział, w którym uregulowano zasady tych zamierzeń budowlanych, które realizują cele o szczególnym znaczeniu dla interesów gospodarczych lub społecznych, zapewniające realizację polityki państwa. Zamierzenia te nazwano właśnie "inwestycjami koniecznymi". Ustawa nie wskazuje konkretnych zamierzeń budowlanych, zawiera jedynie procedury pozwalające na uznanie danej inwestycji za inwestycję konieczną. Warunkiem jest jedynie realizowanie wyżej wymienionych celów.

Największą przeszkodą w obecnie obowiązujących przepisach są sprawy związane z lokalizacją obiektu oraz uzyskaniem przez inwestora odpowiednich pod inwestycję terenów. Dlatego też w projekcie ustawy w rozdziale "inwestycje konieczne" szczególny nacisk został położony na te właśnie zagadnienia.

Odpady a budownictwo

Nowa ustawa ma jednak wprowadzać zmiany nie tylko w prawie budowlanym, ale ma mieć także wpływ na inne przepisy. Tak więc w kodeksie cywilnym wdrożona zostanie dyrektywa nakładająca obowiązek udostępnienia świadectwa energetycznego. Z ustawy "Prawo budowlane" do ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów zostaną przeniesione przepisy związane z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie i nadawaniem uprawnień budowlanych. Przepisy te zostaną uzupełnione o wymagania w zakresie uznawania uprawnień budowlanych obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej.

Zmiany zostaną również wprowadzone w ustawie o odpadach, wprowadzając pojęcie zgody budowlanej oraz zgody na użytkowanie obiektów, takich jak składowiska odpadów. Zmienione przepisy mają wskazywać jednoznacznie na kompetencje organów administracji architektoniczno - budowlanej i organów nadzoru budowlanego w postępowaniach w sprawie zgody budowlanej na powstawanie składowiska odpadów oraz zgody na ich użytkowanie.

Zmiany dotkną również ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a będą one polegały na rezygnacji z decyzji o warunkach zabudowy w procesie budowlanym. Do tejże właśnie ustawy zostaną przeniesione także sprawy związane ze zmianą funkcji użytkowej obiektów budowlanych jako materii nieregulowanej przepisami praw budowlanego, a ściśle związanej z przeznaczeniem terenu.

Zdążymy?

Zmiany wprowadzone w ustawie wiążą się z powstaniem ok. 100 siedzib okręgowych inspektorów nadzoru budowlanego. Zaś podniesienie skuteczności działania nadzoru budowlanego wymagać będzie niezbędnego doposażenia tych inspektorów, jak również zwiększenia zatrudnienia w organach nadzoru o 700 etatów. W nowej ustawie budżetowej na wydatki związane ze zwiększeniem liczby etatów w inspektoratach nadzoru budowlanego, a także na wydatki rzeczowe konieczna będzie kwota 32.536.416 zł. Te wykreowane w ustawie podmioty, upoważnione do sprawdzania projektów i dokonywania odbiorów etapu budowy, stworzą już do końca 2009 roku taką liczbę stanowisk pracy, która umożliwi dokonywanie tych czynności na obszarze całego kraju.

Ministerstwo przewiduje, iż wprowadzone zmiany zwiększą liczbę inwestycji budowlanych, a co za tym idzie, także więcej miejsc pracy w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych. Pytanie tylko, czy w perspektywie zbliżających się chyba już nieuchronnie wyborów, Sejm zdąży zająć się proponowanymi przez ministerstwo budownictwa zmianami? Kiedy wreszcie projekty zamienią się w konkretne ustawy, a pomysły w odpowiednie przepisy i rozwiązania prawne? Czy na pewno Euro 2012 będzie organizować Polska?