SPOŁECZEŃSTWO

Matki Polki wracają

W Polsce wiele mówi się o niżu demograficznym. I nic w tym dziwnego, bo liczba narodzin spadła w ciągu 25 lat o połowę. Oczywiście można winić młode matki za to, że skupiają się na sobie i przedkładają sukces zawodowy ponad posiadanie rodziny. Sytuacja nie jest jednak taka prosta, bo to nie tylko własna kariera i wygoda odwodzą kobiety od decyzji o macierzyństwie. Jednym z najważniejszych czynników jest strach przed bezrobociem. Niestety, nie jest to lęk nieuzasadniony.

W polskich firmach młoda matka (a nawet potencjalna młoda matka) nie jest pożądanym pracownikiem. Przedsiębiorcy obawiają się ciągłych zwolnień lekarskich, roztargnienia, małego zaangażowania. Przekonanie o negatywnych stronach tej decyzji wyraźnie wpływa na to, czy zatrudnić kobietę w wieku prokreacyjnym.

Wiele młodych kobiet na rozmowach kwalifikacyjnych spotyka się z pytaniami o planowane potomstwo i inne aspekty życia prywatnego. To pytania, na które nie ma się obowiązku odpowiadać, ale jej brak lub wyminięcie mogą mieć negatywne konsekwencje. Macierzyństwo często postrzegane jest jako kłopot, co wpływa na obniżenie wartości kobiety jako pracownika. Co prawda, według polskiego prawa obowiązuje zakaz dyskryminacji w miejscu pracy, jednakże w wielu przypadkach trudno udowodnić, że to właśnie płeć kandydatki okazała się przeszkodą dla pracodawcy.

Badania Mikołaja

W odpowiedzi na ten problem pojawiła się akcja Fundacji Świętego Mikołaja "Mama wraca do pracy". Jest ona jednym z elementów szerszej kampanii społecznej współfinansowanej ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Pierwszym z jej etapów było ogłoszenie wyników raportu "Macierzyństwo a praca zawodowa kobiet", stworzonego na zlecenie Fundacji przez Instytut MillwardBrown SMG/KRC. Ogłoszono również konkurs na firmę nieprzeciętnie przyjazną matkom mającą na celu wyróżnienie tych przedsiębiorstw, które zatrudniają i dbają o dobre warunki pracy dla mam. Na ulicach już niedługo będziemy mogli oglądać billboardy promujące akcję.

Statystyki zebrane przez SMG/KRC potwierdzają, że obawy kobiet o swoją pozycję w firmie są uzasadnione. Co szósta kobieta wracająca po urlopie macierzyńskim do pracy została zwolniona lub zmuszona do odejścia. Większości kobiet, które dopiero planują powiększenie rodziny wydaje się, że przeszkody w szybkim powrocie do pracy ma jedynie w środowisku zewnętrznym. Sądzą, że to przedsiębiorcy, dbający o prosty rachunek zysków i strat, stwarzają największe przeszkody w ponownym podjęciu pracy.

Badania wskazują jednak, iż jednym z najpoważniejszych czynników, które odsuwają w czasie decyzje o ponownym rozpoczęciu życia zawodowego jest czynnik psychologiczny. Świeżo upieczone matki po prostu nie chcą rozstawać się ze swoimi dziećmi (19 proc.). Okazuje się, że spojrzenie na powrót do pracy po porodzie zmienia się diametralnie. Jedynie 2,6 proc. badanych kobiet deklaruje chęć ponownego rozpoczęcia pracy po 5 miesiącach od porodu. Przeważająca część (76,6 proc.) jest zdania, że w domu powinno się zostać co najmniej rok.

Zastępstwo czy przedszkola?

Jak pogodzić potrzeby pracujących matek z interesem przedsiębiorców? Istnieją próby wypracowania rozwiązań, które stanowiłyby satysfakcjonujący obie strony kompromis. Przyszłe matki szukają różnych sposobów, by zachować swoje miejsce pracy w firmie. Jednym z nich jest znalezienie zastępstwa na czas nieobecności. Nie jest to jednak rozwiązanie idealne i również łączy się z ryzykiem utraty stanowiska. Niektóre kobiety chcą pracować na pół etatu, aby swój czas móc dzielić pomiędzy wychowaniem dziecka i obowiązkami zawodowymi. Jednak nie wszyscy pracodawcy zgadzają się na to.

W nielicznych firmach w odpowiedzi na potrzeby młodych matek powstają przedszkola przyzakładowe. To dość nowy a przez to mało popularny pomysł. Nadzieją dla takich inicjatyw z pewnością są pomysły parlamentarzystów, które zakładają zmianę prawa, tak aby firmy mogły tworzyć przedszkola ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Pomysłów na rozwiązanie problemów pracujących mam jest dużo, trzeba je tylko w końcu umiejętnie wprowadzić w życie.