SPOŁECZEŃSTWO

samobójstwo

Mali samobójcy

Od miesięcy nagłaśniana jest w Polsce sprawa samobójstw wśród nieletnich. Opisany w listopadzie 2006 roku przypadek 13-letniej Ani z Pomorza nie jest odosobniony. Tydzień później nie powiodła się samobójcza próba dręczonego przez kolegów chłopca z Myślenic. Kilka dni po tym w województwie świętokrzyskim samobójstwo popełniło trzech nastolatków. Młodzi ludzie coraz częściej szukają wyjścia z trudnych sytuacji w odbieraniu sobie życia.

Na całym świecie średnio co 40 sekund ktoś popełnia samobójstwo. W Polsce jest to częstsza przyczyna zgonów niż morderstwo. Każdy człowiek ma w swoim życiu problemy. Z dziećmi jest podobnie.

Słabi, nieakceptowani, aspołeczni...

Jeszcze kilka lat temu samobójstwa wśród młodych osób były rzadkością. Ciekawostką może być fakt, że liczba chłopców pozbawiających się życia kilkakrotnie przewyższa płeć przeciwną. Przyczyny samobójstw mogą być różne. W opisywanych przypadkach chodziło o przemoc i agresję. Są jednak dzieci, które potrafią odebrać sobie życie, ponieważ nie mają komputera. Brak miłości w domu, przemoc w szkole, kiepskie wyniki w nauce w konfrontacji z wysokimi oczekiwaniami rodziców, nieszczęśliwa miłość - to tylko niektóre z przyczyn. Bardzo często próba samobójcza to swego rodzaju wołanie o pomoc. Nastolatek, nie widząc innego sposobu, stara się w ten sposób zwrócić na siebie uwagę i pokazać, że dzieje się mu krzywda. Każde dziecko należy jednak traktować indywidualnie, ponieważ to, co dla jednego będzie niemożliwym do udźwignięcia ciężarem, dla innego jest niewielkim problemem.

Psychologowie podkreślają, że na myśli samobójcze narażone są przede wszystkim dzieci słabsze, które nie potrafią sobie poradzić w społeczeństwie i mogą być nieakceptowane. Brak poczucia wartości pogłębia frustrację, po czym dziecko zamyka się w sobie i nie potrafi rozmawiać o własnych problemach, zakładając z góry, że nikt nie będzie chciał go słuchać. Młody człowiek sądzi, że skoro nikt do tej pory tego nie robił, nie ma powodów, aby to się zmieniło. Największy wpływ na próby samobójcze mają jednak złe relacje w rodzinie. To właśnie w domu młody człowiek kształtuje swoją osobowość i postawy wobec życia. Statystyki mówią, że ponad 60 proc. młodzieży popełniającej samobójstwa wychowywało się bez ojca.

Decyzja o odebraniu sobie życia nie jest łatwa i z reguły nie przychodzi nagle. Młody człowiek decydujący się na samobójstwo, zwykle długo rozmyśla i przygotowuje się do tego. Myśli te nasilają się z każdym dniem. Ostatnie wydarzenia są zazwyczaj jedynie "gwoździem do trumny". Dziecko stopniowo staje się nieśmiałe, zamknięte w sobie, traci zainteresowanie szkołą oraz powoli wycofuje z grup rówieśniczych. Czasem plany samobójstwa można zauważyć w pracach pisemnych lub plastycznych. Objawy są różne w zależności od charakteru. Można jednak dostrzec różnicę w zachowaniu. Bardzo często boi się ono powiedzieć o swoich problemach, chcąc aby taka rozmowa nie obróciła się przeciwko niemu. Nie idzie do wychowawcy bądź dyrektora w obawie przed zemstą dręczycieli.

Wołanie o pomoc

Kiedy w jednym z warszawskich gimnazjów zastraszana przez koleżanki z klasy dziewczyna poszła do dyrektora, nauczycielka kazała jej się z tym pogodzić. Poradziła, aby oswoiła się ze swoim problemem i szukała pomocy gdzie indziej. A przecież jednym z zadań szkoły, oprócz przekazywania wiedzy jest także wychowywanie uczniów. Nauczyciele często pracując za zbyt małe wynagrodzenie, nie mają czasu, by poświęcić go na rozmowy indywidualne. Potrzeba jednak zaufanych osób, które wysłuchają oraz zrozumieją problemy nastolatka. Bo kiedy nie potrafi on znaleźć oparcia, dochodzi do działań ostatecznych. Dlatego też wychowawca powinien być na bieżąco z problemami swoich podopiecznych. Wtedy ma większe możliwości wykrycia niepokojących zachowań.

Po wprowadzeniu w Polsce trzystopniowego systemu nauczania, najgorszą opinie mają bez wątpienia gimnazja. Dziecko w wieku 14 - 16 lat jest w kulminacyjnym momencie wieku dojrzewania, kształtuje swoją osobowość. W szkołach ośmioklasowych role w klasach były już rozdane. Dzieci znały się od najmłodszych lat i ich zachowanie zmieniało się w drodze ewolucji. Każdy umiał rozpoznać w koledze bądź koleżance zachowania sztuczne.

Gimnazjalista natomiast wchodzi do klasy bez opinii, na którą dopiero pracuje. Wiele osób w nowej klasie nie jest mu znanych, więc postanawia pokazać im swoją osobę, wyróżnić się spośród innych uczniów. Dochodzi do wniosku, że najłatwiej jest to zrobić poprzez negatywne działania, dlatego też ubliża nauczycielom, dokucza pozostałym uczniom, sięga po alkohol, papierosy oraz narkotyki. Jego kolega, któremu nie wpojono w domu, jak odróżnić dobro od zła, nie zamierza być gorszy już na starcie, więc postanawia mu towarzyszyć. W ten sposób negatywna jednostka opanowuje całe społeczności. Ci, którzy nie chcą iść tą drogą, są szykanowani i stają się potencjalnymi ofiarami.

Jeśli dziecko nie ma oparcia w rodzinie, również tam nie będzie szukać możliwości rozwiązania swoich problemów. Rodzice zajęci pracą, ledwo wiążąc koniec z końcem bardzo rzadko potrafią wyczuć, że z ich dzieckiem dzieje się coś niedobrego. Nawet gdy dojdzie do rozmowy, zazwyczaj przerywają ją i nie wysłuchując wszystkich faktów winą za zaistniałą sytuację obarczając swoje pociechy. Nawet nie dostrzegają wyraźnych wskazówek, przekazywanych przez dziecko. Po tragedii tłumaczą jednak, że nic nie wskazywało na problemy, dziecko nie skarżyło się, zachowywało się normalnie.

Po pierwsze dialog

Pomoc osobie myślącej o popełnieniu samobójstwa nie jest rzeczą łatwą, a każdy przypadek należy traktować indywidualnie. Wspominanie o samobójstwie może być wołaniem o pomoc, dlatego należy reagować natychmiast. - Na pewno rozmowa o tym, co się wydarzyło, jest potrzebna. To sposób na rozładowanie emocji i poczucie ulgi. Najważniejsze jednak to być razem - uważa psycholog Krzysztof Gąsior. Najistotniejszym punktem jest dialog, dlatego młodego człowieka należy zachęcić do zwierzeń, zdobyć jego zaufanie oraz uważnie słuchać. Mówienie frazesów w stylu "Świat jest piękny" może jedynie pogorszyć sytuację. Osoba myśląca o odebraniu sobie życia wymaga opieki specjalisty, dlatego też dobrze jest zachęcić ją do wizyty u psychologa.

W listopadzie ubiegłego roku policyjny psycholog udaremnił próbę samobójczą 14-letniej dziewczyny, która przyznała się koleżance z drugiej końca Polski, że zamierza odebrać sobie życie. Ta zaalarmowała policję. Dzięki sprawnej akcji, w ciągu trzech godzin funkcjonariusze dotarli do uczennicy, która miała przy sobie dużą ilość leków psychotropowych.

Ta sytuacja powinna być dla wszystkich przestrogą. Każdy z nas może znaleźć się w podobnej, od nas może zależeć czyjeś życie. Dlatego warto wiedzieć, jak postępować w takim momencie. Przecież życie mamy tylko jedno.

samobójstwo, samobójcy, dzieci