OPINIE

Kontrowersyjny spot Platformy

Coraz więcej kontrowersji budzi reklamówka Platformy Obywatelskiej, w której zwraca się uwagę na dysproporcje w zarobkach między ludźmi PiS w spółkach Skarbu Państwa a lekarzami i nauczycielami. Spotu nie będzie, można usłyszeć w Polskim Radiu, TVP nie podjęła jeszcze decyzji. Jak na razie będzie można ją zobaczyć tylko w komercyjnych mediach. Czy rzeczywiście spot łamie standardy marketingu politycznego? Czy słusznie budzi kontrowersje? Sprawę dla LEAD.pl komentują: Michał Piotr Pręgowski (medioznawca), Jarosław Flis (socjolog) oraz Maciej Łętowski (publicysta).

Pręgowski: Nie ma się za co obrażać

Jeżeli mnie pamięć nie myli, to PiS miał podobną reklamówkę, właśnie taką komparatystyczną, w ostatniej kampanii wyborczej. Jeżeli rzeczywiście moja pamięć jest dobra, to wówczas nie ma o czym mówić, nie ma za co się obrażać. Spot Platformy nie narusza zasad etycznych, które wiążą się dzisiaj z polityką. Inna sprawa, że te zasady nie są wygórowane. Normalna rzecz, że w polityka się "strzela", często dość brutalnie, a opozycja robi to zawsze najmocniej.

Ta reklama nie do końca jest jednak przeznaczona dla tradycyjnego elektoratu (liberalno-konserwatywnego) Platformy Obywatelskiej. Jest to próba pobudzenia do myślenia wyborców PiS-u, przeciągnięcia ich na swoją stronę. Zwłaszcza osób niewykształconych, do których łatwo trafić za pomocą takiej właśnie kompilacji obrazów i emocji.

Wystarczy jednak porównać tą sytuację do Stanów Zjednoczonych. Jeżeli tam pojawiają się takie reklamówki, jak ta Baracka Obamy dotycząca Hilary Clinton, nawiązująca do słynnej już reklamy z 1984 roku firmy Apple, to nie widzę powodów, dlaczego u nas miałoby być inaczej.

Flis: Przesadzona, ale zgodna z prawem

Wydaje mi się, że z prawnego punktu widzenia to mieści się we wszystkich możliwych konwencjach. Dziwi mnie nawet, że to może budzić jakieś kontrowersje. Inną kwestią jest fakt, czy to w ogóle będzie skuteczne. Z punktu widzenia uczciwości i obyczajowości kwestia jest dyskusyjna. Mam obawy czy reklamówka nie jest przesadzona - to, ile zarabiają prezesi nie zmienia się od lat, podobnie jak zarobki pielęgniarek. Dlatego można zapytać, ile zarabiał Donald Tusk, gdy był marszałkiem Senatu albo lepiej, ile zarabia obecnie prezydent Warszawy, Hanna Gronkiewicz-Waltz? Czy Platforma faktycznie uważa, że ten rozkład zarobków jest niesprawiedliwy i chce to w przyszłości zmienić, co może sugerować ten spot? Tego raczej bym się po niej nie spodziewał. Już bardziej po Andrzeju Lepperze - hasło zrównania płac prezesów i pielęgniarek z jego ust byłoby bardziej naturalne.

Łętowski: Platforma to nie Samoobrona

Jesteśmy słabo przyzwyczajeni zarówno na rynku komercyjnym, jak i politycznym, do reklam porównawczych. Jeszcze całkiem niedawno takie reklamy były zakazane, tymczasem w wielu krajach funkcjonują, nie budząc już takich kontrowersji jak w Polsce.

Druga sprawa, to problem pewnej demagogii zawartej w tej reklamie. Demagogii dość oczywistej i myślę, że nawet sami autorzy zdają sobie z tego sprawę. Pytanie jednak, dlaczego to robią? Jest to kwestia pewnej przyzwoitości, na ile można sobie pozwolić na odwoływanie się do takiego cynizmu, grając na niskich emocjach - tej nienawiści do lepiej zarabiających osób. Platforma nie jest Samoobroną i od partii umiarkowanej raczej nie oczekujemy takich chwytów, chyba że mówimy o sytuacji, kiedy w emocjach wypływa to po prostu w walce w kampanii wyborczej, ale takiej sytuacji obecnie nie mamy. Zastanawiam się czy nie zaszkodzi to wizerunkowi, zwłaszcza Platformy, bo osoba wykształcona, zdolna do krytycznego obserwowania może być zniesmaczona takimi formami perswazji.