KRAJ I ŚWIAT

FOTO: Polska uczciła 63. rocznicę Powstania Warszawskiego

We wtorek, w przeddzień 63. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, w stolicy odbyła się uroczysta msza święta zakończona apelem poległych, a na sesji rady miasta nadano tytuły Honorowego Obywatela Warszawy. 1 sierpnia w godzinę "W" - o. 17.00 - na kilka minut w stolicy i wielu innych miastach rozległ się dźwięk syren.

Powstanie Warszawskie było największym niepodległościowym zrywem Armii Krajowej i największą akcją zbrojną podziemia w okupowanej przez hitlerowców Europie. Rozpoczęte 1 sierpnia 1944 roku, na rozkaz Komendanta Głównego AK gen. Tadeusza Komorowskiego "Bora", miało w założeniach trwać kilka dni, tymczasem zakończyło się dopiero po 63 dniach walk. W zaciętych walkach poległo i zostało zamordowanych 18 tys. powstańców i ok. 180 tys. cywilów.

Droga do wolności

- Powstanie Warszawskie to jedna z najważniejszych dróg ku wolności warszawiaków i wszystkich Polaków - mówił w przeddzień 63. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego metropolita warszawski abp Kazimierz Nycz w homilii podczas mszy św. polowej w intencji poległych powstańców.

We mszy, pod przewodnictwem prymasa Polski kardynała Józef Glempa, wzięli udział prezydent Lech Kaczyński, premier Jarosław Kaczyński, przedstawiciele parlamentu, powstańcy, żołnierze Armii Krajowej, przedstawiciele władz Warszawy, wojsko, harcerze oraz mieszkańcy stolicy. Po nabożeństwie odbył się apel poległych zakończony złożeniem wieńców pod Pomnikiem Powstania Warszawskiego.

Były prezydent Lech Wałęsa, były marszałek Sejmu Wiesław Chrzanowski, Irena Sendlerowa, żołnierze AK Janusz Brochowicz-Lewiński i Czesław Cywiński oraz twórca szczepionki przeciwko wirusowi polio prof. Hilary Koprowski zostali wyróżnieni tytułem Honorowego Obywatela Warszawy. Uroczystość miała miejsce podczas uroczystej sesji Rady Warszawy, zwołanej z okazji obchodzonego 1 sierpnia Dnia Pamięci Warszawy w ramach rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Tytuł honorowego obywatela Warszawy jest przyznawany od 1918 roku, a otrzymali go m.in. Maria Skłodowska-Curie, Józef Piłsudski, Ignacy Paderewski i Jan Paweł II.

Władze stolicy i kombatanci wystosowali apel do warszawiaków o oddanie hołdu bohaterom i udział w rocznicowych uroczystościach. Autorzy apelu zwracają się też z prośbą, by 1 sierpnia o godz. 17, gdy zawyją syreny, mieszkańcy Warszawy przystanęli na ulicach i uczcili walczących minutą ciszy.

"Gloria victis"

1 VIII w południe odbyła się uroczysta zmiana wart przy Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie. Wieńce złożyli przedstawiciele weteranów z prezesem Związku Powstańców Warszawskich gen. Zbigniewem Ścibor-Rylskim na czele oraz premier Jarosław Kaczyński, marszałek Senatu, szefowie MON i MSZ, prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

Po uroczystości premier podkreślił, że powstanie miało sens. "Bardzo trudno ponosić tak wielką ofiarę, ale Polska byłaby dzisiaj słabsza, gdyby nie Powstanie Warszawskie. Jest w dziejach każdego narodu zespół takich wydarzeń, które tworzą dzieje narodowej chwały. W tym ciągu Powstanie Warszawskie jest największym zdarzeniem tego typu" - dodał Jarosław Kaczyński.

Powstańcy, przedstawiciele prezydenta RP i władz stolicy oraz warszawiacy złożyli wieńce pod pomnikiem pierwszego dowódcy Armii Krajowej gen. Stefana Grota-Roweckiego w Warszawie.

Kwiatami, zapaleniem zniczy, modlitwą oraz hymnem narodowym upamiętniono o godz. 17.00 przed pomnikiem "Gloria Victis" na warszawskich Powązkach pamięć poległych. Na uroczystości obecny był prezydent z małżonką oraz premier.

Ksiądz prałat Henryk Kietliński powiedział podczas modlitw za powstańców, że "walką, krwią i krzyżami naznaczyli i wytyczyli drogi do Wolnej Polski". "Z ich bezgranicznego poświęcenia, wytrwałości, wierności i odwagi wzrosła, żyje i rozwija się nasza wolna i dumna ojczyzna".

O godz. 19.00 pod pomnikiem Polegli Niepokonani na warszawskiej Woli zaczęła się modlitwa ekumeniczna w intencji poległych powstańców warszawskich i mieszkańców stolicy. Na Kopcu Powstania Warszawskiego przy ul. Bartyckiej o godzinie 21.00 zapłonie zaś ogień, który nie zgaśnie przez 63 dni - tyle, ile trwało powstanie.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Janusz Kurtyka podkreśla, że powstanie miało znaczenie ogólnopolskie, dlatego IPN zaproponował koncepcję obchodów w całej Polsce - pod hasłem "Warszawa'44. Bitwa o Polskę".

Zdjęcia: Adrian Arasimowicz