PRAWO

Antidotum na dłużników

Pierwszą reakcję na wieść o braku opłacenia faktury przez naszego kontrahenta stanowi zazwyczaj... pełne zaufania oczekiwanie. Po kilku dniach, tygodniach, wierzyciel podejmuje decyduję o pierwszym kontakcie z dłużnikiem - zazwyczaj za pośrednictwem łącz telefonicznych lub poczty. Bez większych jednak zastrzeżeń przyjmuje obietnice rychłej zapłaty rachunku i odkłada sprawę na półkę. Na wiele miesięcy. Podjęte po tak długim czasie działania pozostają już zazwyczaj nieskuteczne. Majątek dłużnika stopniał do zera, on sam wyjechał nie pozostawiając nowego adresu, albo spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości.

Zaradni przedsiębiorcy zawczasu decydują się powierzyć pieczę nad swymi rozliczeniami wyspecjalizowanym podmiotom zawodowo trudniącym się windykacją. Często jednak wyobrażenie zleceniodawcy o zakresie usług kryjących się pod tym terminem znacznie odbiega od rzeczywistości.

Kodeks Cywilny : art. 353. 1. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. 2. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.

Windykacja prawna, zwana także papierową, oparta zostaje na urzędowych drogach egzekucji zobowiązania. W zależności od umiejętności i stopnia zaangażowania wykonawcy może ona polegać na lawinie pocztowych wezwań do zapłaty lub też zdecydowanej egzekucji sądowej, a w konsekwencji tego komorniczej. Metody procesowe stosują najchętniej radcy prawni. Przekazując zlecenie specjaliście od operowania pismem oczekiwać należy dopełnienia wszelkich formalności umożliwiających dochodzenie roszczenia drogą sądową na koszt dłużnika. Powinien on także na żądanie klienta prowadzić mediacje ugodowe, oraz przesyłać odpowiednio do sytuacji zredagowane monity przypominające o zadłużeniu, zbliżających się lub przekroczonych terminach wpłat, zestawienia niezapłaconych faktur, a także przedsądowe wezwania do uregulowania długu. W zależności od przyjętego celu nacisk położony może być na zawarcie ugody (klient pragnie uniknąć kosztów sądowych, pożądane jest utrzymanie poprawnych stosunków z dłużnikiem) lub szybkie umożliwienie egzekucji komorniczej (pełna wypłacalność dłużnika przy ewidentnej złej woli, obawa wyzbycia majątku itp.).

W drugim przypadku priorytet stanowić powinno uzyskanie sądowego nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Umożliwia ono szybkie i stosunkowo tanie (wartości ? wpisu stosunkowego w postępowaniu zwykłym) uzyskanie wyroku. Po jego uprawomocnieniu i uzyskaniu klauzuli wykonalności sprawę można już przekazać do kancelarii komorniczej. W tym momencie nie kończy się jednak działanie windykatora. Komornik z reguły nie szuka majątku dłużnika (jest do tego zobowiązany jedynie w sprawach alimentacyjnych lub działając na zlecenie Skarbu Państwa), jego wskazanie należy do obowiązków wierzyciela. Często więc windykacja prawna wspiera swe działania usługami wywiadowców gospodarczych oraz prywatnych detektywów. Celem ich pracy jest uzyskanie szczegółowych informacji dot. pozostających w posiadaniu niesolidnego dłużnika nieruchomości, pojazdów, rachunków bankowych, praw autorskich, udziałów w spółkach, posiadanych wierzytelnościach oraz innych źródeł dochodu. Następnie na podstawie raportu z rozpoznania składany jest wniosek o egzekucję roszczenia ze wskazanej własności. Nieodzownym elementem działania windykacji prawnej jest więc współpraca z kancelariami komorniczymi. Choć opinie o komornikach nie napawają optymizmem, mają oni istotną przewagę nad wszelkiego typu windykatorami. Ich działania są wsparte przymusem państwowym i powagą wymiaru sprawiedliwości. Próba uniemożliwienia wypełnienia obowiązków przez komornika równoznaczna jest z odpowiedzialnością karną z art. 224. K.K., gdzie sprawca czynu zagrożony jest wyrokiem do trzech lat pozbawienia wolności. Nie można więc zabronić komornikowi zajęcia pojazdu należącego do dłużnika, względem którego podejmuje on czynności zgodne z umocowaniem prawnym. Natomiast wierzyciel czy windykator usiłujący samowolnie przejąć na poczet długu jakiekolwiek mienie sam naraża się na odpowiedzialność karną z tytułu kradzieży bądź wymuszenia.

Udział prawnika w postępowaniach windykacyjnych doceniony zostaje szczególnie przy roszczeniach spornych (dłużnik neguje fakt istnienia zobowiązania, jego wysokość), kiedy istotny jest czas uzyskania wyroku lub wierzyciel liczy, poza zwrotem kwoty bazowej, także na odszkodowanie. Poza klasycznymi wierzytelnościami wynikającymi z nieuregulowanych faktur, weksli i niezwróconych pożyczek, przedmiotem zainteresowania windykacji prawnej są wszelkiego typu kary umowne, sprzedaż wierzytelności, podziały spółek a także zobowiązania niefinansowe - konkretnego działania, zaniechania, odstąpienia czy użyczenia. Bardziej wszechstronni specjaliści zapewnią także pełną obsługę prawną postępowań z zakresu zwalczania działań nieuczciwej konkurencji, ubezpieczeń a nawet podatków, co z pewnością znacznie ułatwi pracę każdemu przedsiębiorcy. Czym więc różni się windykator-prawnik od zwyczajnego radcy prawnego? Znajomością trudnego zagadnienia, jakim niewątpliwie jest egzekucja długów, orientacją w lokalnych i krajowych realiach oraz umiejętnością postępowania z dłużnikiem. Każdy prawnik potrafi przygotować pozew. Czy jednak każdy bez trudu poprowadzi postępowanie od pierwszego monitu, przez szybkie uzyskanie sądowego nakazu wraz z zabezpieczeniem wszelkich interesów klienta, rozpoznaniem stanu majątku dłużnika oraz zmotywowaniem komornika do skutecznego działania? Z pewnością nie.

Egzekucja metodą prawną jest także jedyną skuteczną drogą do odzyskania pieniędzy od klientów masowych - np. użytkowników usług telekomunikacyjnych czy abonentów telewizji kablowych. Jedynie działania komornicze mogą zapewnić obsługę wierzyciela bez względu na lokalizację siedziby dłużnika, czy wysokość roszczenia. Pismo sądowe wydaje się jedynym ekonomicznym sposobem dochodzenia tak niskich należności, w których nawet mediacje telefoniczne mogłyby przerosnąć w kosztach osiągnięty zysk. Warto także zaznaczyć, iż na poniesienie kosztów pracy windykatorów dłużnik musi wyrazić zgodę, w przeciwnym wypadku obciążą one w pełnej wysokości zleceniodawcę. Natomiast koszty komornicze, tak jak opłaty sądowe i zastępstwo procesowe, są doliczane do długu. Operowanie paragrafami niesie za sobą także istotne ryzyko. Wierzyciel na wstępie musi pokryć koszty postępowania, co przynajmniej czasowo zwiększa jego straty. W wielu przypadkach pomimo uzyskania klauzuli wykonalności egzekucja wierzytelności nie będzie możliwa. Powodów niewypłacalności dłużnika może być wiele - rzeczywiste bankructwo, pozorowane bankructwo, śmierć, upadłość spółki, brak stałego miejsca pobytu, utrudnienia egzekucji działaniami niezgodnymi z prawem itp.

* * *

Windykacja prawna powinna być najlepszą, a z pewnością najbardziej etyczną metodą ściągania długów. Jej skuteczność w przypadku wypłacalnego dłużnika sięga niemalże 100%. Jest jednak zupełnie bezbronna, gdy oponentem okazuje się zawodowy oszust, bankrut lub wierzytelność powstała w wyniku popełnienia innego przestępstwa. Problem polega na tym, iż znakomita większość wszelkich windykacji dużych kwot ma na celu rozwiązanie kłopotów właśnie z bardzo problematycznymi wierzytelnościami. Wtedy jednak polskie prawo cywilne nie zdaje egzaminu, a postępowanie sądowe powiększa jedynie straty. Iluzoryczne jest bowiem zobowiązanie pozwanego do zwrotu kosztów procesu, gdy brak możliwości wyegzekwowania nawet bazowej wierzytelności.